دیوان اهلی شیرازی
2649 شعر در 26 بخش
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده میشود. او در قصیدهسرایی تحت تأثیر اساتید قصیدهسرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی میخواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
بخشهای دیوان
- دیوان اشعار (0)
- غزلیات (1393)
- قصیدهٔ اول بنام امیر علیشیر (11)
- صنف اول که تاج است و پیش بر است (12)
- قصاید (74)
- قصیدهٔ دوم در مدح سلطان یعقوب (12)
- شمع و پروانه (44)
- صنف دوم که زر سفید است و بیش بر است (12)
- اشعار ترکیبی (11)
- قصیدهٔ سوم در مدح شاه اسماعیل (5)
- سحر حلال (26)
- صنف سیم شمشیر است که بیش برست (12)
- قطعات (118)
- ساقینامهٔ رباعی (102)
- صنف چهارم که غلام و پیش برست (12)
- تواریخ (50)
- رباعیات گنجفه (1)
- صنف پنجم که چنگ است و کم بر است (12)
- رباعیات (632)
- صنف ششم که زر سرخ و کم بر است (12)
- معمیات (68)
- صنف هفتم که برات است و کم براست (12)
- لغزها (4)
- صنف هشتم که قماش است و کم براست (12)
- مثنویات متفرقه (2)
- قصاید مصنوع (0)