دیوان هجویری
صفحهٔ ویژهٔ دیوان هجویری در فرم نو.
علی بن عثمان هجویری
علی ابن عثمان جُلّابی هُجویری غزنوی (ولادت: اواخر سدهٔ چهارم؛ جُلّاب در غزنه ‐ وفات: حدود سال ۴۷۰هجری قمری ؛ لاهور) از بزرگان صوفیه است. کتاب معروف وی «کشفالمحجوب» از قدیمترین و مهمترین مراجع دربارهٔ تصوف به زبان فارسی است که عطار از آن در تذکرةالاولیا فراوان بهره جسته. نثر این کتاب از نمونههای شاخص نثر دورهٔ اول زبان فارسی است. از قرائن این گونه استنباط میشود که تألیف این کتاب پیش از ۴۶۵ قمری آغاز شده و پس از ۴۶۹ به پایان رسیدهاست. کتاب کشفالمحجوب به همت آقای محمودرضا رجایی به گنجور اضافه شده است.
این دیوان در 41 بخش سازمان یافته است.
بخشهای دیوان
- کشف المحجوب — 210 گفتار
نمونه اشعار
- بخش ۱ - بسْمِ اللّه الرّحمنِ الرّحیم — اَلْحَمدُللّهِ الّذی کَشَفَ لِأولیائِه بَواطِنَ مَلکوتِهِ، وَقَشَعَ لِأَصفیائِهِ سَرائرَ ج…
- بخش ۱ - بابُ اثباتِ العلم — قوله تعالی فی صفة العلماء: «انّما یَخْشَی اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ (۲۸/فاطر).»
- بخش ۱ - باب الفقر — بدان که درویشی را اندر راه خداوند عزّ و جلّ مرتبتی عظیم است، و درویشان را خطری بزرگ؛ کما ق…
- بخش ۱ - باب التصوّف — قال اللّه تعالی: «وَعِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذ…
- بخش ۱ - باب لُبس المرقعات — بدان که لبس مرقعه شعار متصوّفه است، و لبس مرقعات سنت است؛ از آنجا که رسول علیه السّلام فر…
- بخش ۱ - باب اختلافهم فی الفقر و الصّفوة — اما علمای این طریقت را اندر فقر و صفوت خلاف است. به نزدیک گروهی فقر تمامتر از صفوت و به ن…
- بخش ۱ - باب ذکر اهل الصُّفَّة — بدان که امت -کثّرهم اللّه- مجتمعاند بر آن که پیغامبر را -علیه السّلام- گروهی بودهاند از …
- بخش ۱ - باب الملامة — گروهی از مشایخ، طریق ملامت سپردهاند، و مر ملامت را اندر خلوص محبت تأثیری عظیم است و مشربی…
- بخش ۱ - بابٌ فی ذکر أئمَّتِهم من الصَّحابَةِ و التّابعینَ و مُتابِعیهم، رضی اللّه عنهم أجمعین — اکنون طرفی یاد کنیم از احوال ائمهٔ ایشان از صحابه که پیشرو ایشان بودند اندر معاملات، و قُد…
- بخش ۱ - بابٌ فی ذکر أئمَّتِهِم من اهل البیت — و اهل بیت پیغامبر علیه السّلام آنان که به طهارت اصلی مخصوصاند هر یکی را اندر این معانی قد…
- بخش ۱ - ۱ اویس قرنی، رضی اللّه عنه — و منهم: آفتاب امت، و شمع دین و ملت، اویس قرنی، رضی اللّه عنه
- بخش ۱ - ۱ حبیب العجمی، رضی اللّه عنه — منهم: شجاع طریقت و متمکن اندر شریعت، حبیب العجمی، رضی اللّه عنه
- بخش ۱ - بابُ فی ذِکرِ أئمَّتِهم مِنَ المتأخّرین، رضوانُ اللّه علیهم اجمعین — بدان جَبَرک اللّه که اندر زمانهٔ ما گروهیاند که طاقت حمل ریاضت ندارند و بی ریاضت ریاست طل…
- بخش ۱ - بابٌ فی ذکرِ رجالِ الصّوفیة منَ المتأخّرین علی الاختصار من أهلِ البُلدان — اکنون اگر ما ذکر و شرح حال همه بیاریم اندر این کتاب، دراز گردد و اگر بعضی را فرو گذاریم مق…
- بخش ۱ - بابٌ فی فرقِ فِرَقهم و مذاهِبهم و آیاتِهم و مقاماتِهم و حکایاتِهم — و پیش از این در ذکر ابوالحسن نوری رحمةاللّه علیه گفته بودم که ایشان دوازده گروهاند. دو از…
- بخش ۱ - باب التّوبة و ما یتعلّق بها — بدان که اول مقام سالکان طریق حق توبه است؛ چنانکه اول درجهٔ طالبانِ خدمت طهارت؛، کما قال ا…
- بخش ۱ - باب المحبّة و ما یتعلّق بها — قوله، تعالی: «یا ایّها الّذین آمَنوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِه فَسَوْفَ یأتِی الل…
- بخش ۱ - باب الجود و السّخاء — قوله، علیه السّلام: «السّخیُّ قریبٌ مِنَ اللّه، قریبٌ مِنَ الجنّة، بعیدٌ من النّار. و البخ…
- بخش ۱ - باب الجوع — قوله، تعالی: «و لنَبْلُونَّکم بشیءٍ من الخوفِ و الجوعِ و نقصٍ من الأموالِ و الأنفُسِ و الث…
- بخش ۱ - باب المشاهدات — قال النّبیّ، علیه السّلام «أجیعُوا بُطونَکم، دَعُوا الحِرْصَ؛ و أَعْروا أجْسادَکم، قَصْروا…
- بخش ۱ - باب الصّحبة و ما یتعلّق بها — قال اللّه، تبارک و تعالی: «إنَّ الّذینَ آمَنُوا و عَمِلُوا الصّالِحاتِ سیجعلُ لهمُ الرّحمن…
- بخش ۱ - باب آدابهم فی الصّحبة — چون مهمترین چیزها بدانستی که مرید را حق صحبت بود، لامحاله رعایت صحبت فریضه باشد؛ از آنچه…
- بخش ۱ - بابُ آدابِ الإقامة فی الصّحبة — چون درویشی اقامت اختیار کند بدون سفر، شرط ادب وی آن بود که چون مسافری بدو رسد به حکم حرمت …
- بخش ۱ - بابُ الصّحبة فی السّفر و آدابه — چون درویشی سفر اختیار کند بدون اقامت، شرطِ ادب وی آن بود که:
- بخش ۱ - باب آدابهم فی الأکل — بدان که آدمی را از أکل چاره نیست؛ که اقامت تألیف طبایع جز به طعام و شراب نیست؛ اما شرط مرو…
- بخش ۱ - بابُ آدابِهم فی المَشْیِ — قوله، تعالی: «و عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَی الأَرضِ هَوْناً وَ إذا خاطَبَهُ…
- بخش ۱ - بابُ نومِهم فی السّفر و الحضر — بدان که مشایخ را رضی اللّه عنهم اندر این معنی اختلاف بسیار است به نزدیک گروهی مسلم نیست مر…
- بخش ۱ - باب آدابهم فی الکلام و السّکوت — قوله، تعالی: «وَمَنْ أحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إلَی اللّهِ. (۳۳/فصّلت).»
- بخش ۱ - بابُ ادابهم فی السّؤالِ وترکه — قوله، عزّ و جلّ: «لایَسْألونَ النّاسَ إلحافاً (۲۷۳/البقره).»
- بخش ۱ - باب آدابهم فی التّزویج و التّجرید — قوله، تعالی: «هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ و أنْتُم لِباسٌ لَهُنَّ (۱۸۷/البقره).»
- بخش ۱ - بابُ سماعِ القرآن و ما یتعلّق به — اولیتر مسموعات مر دل را به فواید و سرّ را به زواید و گوش را به لذات کلام ایزد عزاسمه است،…
- بخش ۱ - بابُ سماعِ الشّعر و ما یتعلّق به — در جمله شنیدن شعر مباح است، و پیغامبر صلّی اللّه علیه و سلّم شنیده است و صحابه رضوان اللّه…
- بخش ۱ - بابُ سماعِ الاصوات و الالحان — قوله، علیه السّلام: «زَیِّنُوا أصواتَکُم بِالقُرانِ. بیارایید آوازها را به خواندن قرآن.»
- بخش ۱ - بابُ أحکامِ السَّماعِ — بدان که سماع را اندر طبایع حکمهای مختلف است، همچنان که ارادت اندر دلها مختلف است، و ستم …
- بخش ۱ - بابُ اختلافِهم فی السماع — اختلاف است میان مشایخ و محققان اندر سماع.
- بخش ۱ - باب مراتبهم فی السّماع — بدان که هریکی را از ایشان در سماع مرتبتی است و ذوق آن بر مقدار مرتبهٔ ایشان باشد؛ چنانکه …
نظرات
هنوز نظری تأیید نشده.
{{ c.body }}