دیوان امیرعلیشیر نوایی
صفحهٔ ویژهٔ دیوان امیرعلیشیر نوایی در فرم نو.
میرنظامالدین علیشیر نوایی (زادهٔ ۸۴۴ ه.ق در هرات - درگذشتهٔ ۹۰۶ ه.ق) شاعر، دانشمند و سیاستمدار برجسته روزگار فرمانروایی تیموریان و معاصر سلطان حسین بایقرا (۸۴۴ – ۹۱۱ ه.ق) بوده است. او مردی نیکوصفت و دانشمند و شاعر بوده اشعار بسیاری به دو زبان فارسی و جغتایی دارد؛ به همین جهت مشهور به «ذواللسانین» بود. تخلص او در اشعار ترکی «نوایی» و در اشعار فارسی «فانی» است. وی در سال ۸۴۴ ه.ق در هرات زاده شد و تحصیلات اولیهٔ خود را نزد پدرش کیچکینه بخشی، که از جمله امرای دربار تیموریان بود، کسب کرد و سپس برای ادامهٔ تحصیل به سمرقند رفت. علیشیر در خردسالی با سلطان حسین میرزا همدرس و هممدرسه بود. نوایی از آن پس به منظور تحصیل معارف و کمالات خراسان و سمرقند و بسیاری از شهرهای دیگر را سیاحت کرد و در آن میان گرفتار فقر و فاقهای سخت شد. با به سلطنت رسیدن سلطان حسین میرزا امیر علیشیر بهحکم دوستی دیرینه به نزد او رفت و به گرمی از سوی وی مورد استقبال واقع گردید. آنچه روشن است او در این هنگام از جمله …
این دیوان در 7 بخش سازمان یافته است.
بخشهای دیوان
- دیوان اشعار فارسی — 380 گفتار
نمونه اشعار
- مسدس - غزل حضرت مخدوم [جامی] است که بحکم عالی مسدس کرده شده است — کردمی در خاک کوی دوست مأوا کاشکی / سودمی رخسار خود بر خاک آن پا کاشکی
- شمارهٔ ۱ — ای خاک سر کوی تو گشتن هوس ما / بر پای سگت بوسه زدن ملتمس ما
- فصول اربعه: سرطان — باز آتش خور ساخت سمندر سرطان را / افروخت چو آتشکده گلزار جهان را
- دیباچه — بیت القصیده همه خیل سخن وران / شه بیت جنس نظم همه مدح گستران
- شمارهٔ ۱ — ز آشنایان آن قدر رنج و الم دیدم که نیست / میل آن اکنون که با خود نیز باشم آشنا
- شمارهٔ ۱ — ای بیحد و عد هر نفست حمد و ثنا / وز صد چندین حمد و ثنات استغنا
- مرثیه حضرت مخدوم نورا [نورالدین عبدالرحمن جامی] — هر دم از انجمن دهر جفایی دگر است / هر یک از انجم او داغ بلایی دگر است
- شمارهٔ ۲ — ای به گلستان هزار نرگس شهلا / در گل گلزار عارضت به تماشا
- فصول اربعه: خزان — دگر شد بهر سنجیدن برابر عدل دوران را / ز کافور و ز مشک روز و شب دو پله میزان را
- شمارهٔ ۱ - روح القدس — زهی به خامه قدرت مصور اشیا / هزار نقش عجب هر زمان از او پیدا
- شمارهٔ ۲ — صحت ار خواهی مکن میل طعام / تا نباشد اشتهای غالبت
- شمارهٔ ۲ — از گوشه بام عارضت ماه سما / خورشید گرت ندید باشد ز عما
- شمارهٔ ۳ - تتبع خواجه حافظ — رُموز العشق کانت مشکلا بالکاس حللها / که آن یاقوت محلولت نماید حل مشکلها
- فصول اربعه: بهار — وزد باد بهار احیای اموات گلستان را / ز انفاس مسیحی تازه سازد عالم جان را
- شمارهٔ ۲ - عین الحیات — حاجبان شب چو شادروان سودا افکنند / جلوه در خیل بتان ماه سیما افکنند
- شمارهٔ ۳ — هر که او راست گشت و روشن دل / در سیه روز دهر بد روز است
- شمارهٔ ۳ — ای از می لعلت همه سر مستی ما / از سرو بلندت بزمین پستی ما
- شمارهٔ ۴ - تتبع میر — گر پرده اندازد مهم آن روی آتشناک را / سوزم به آه آتشین نه پرده افلاک را
- فصول اربعه: دی — ز خرگه فلک آتش نهفت دود سحاب / درا به خرگه و آتش فروز از می ناب
- شمارهٔ ۳ - تحفة الافکار — آتشین لعلی که تاج خسروانرا زیورست / اخگری بهر خیال خام پختن در سرست
- شمارهٔ ۴ — توکل هر که سازد پیشه خویش / ز بار منت مردم خلاص است
- شمارهٔ ۴ — آمد ز نسیم صبح بوی تو مرا / در روضه نمود جلوه کوی تو مرا
- شمارهٔ ۵ — گر اول آتش عشق آسان نمود ما را / زد یک شرر بر آورد از سینه دود ما را
- شمارهٔ ۴ - قوت القلوب — جهان که مرحله تنگ شاهراه فناست / درو مجوی اقامت که راه شاه و گداست
- شمارهٔ ۵ — درین منزلگه فانی شهان را / به لشکرگه که هر سو کوس و پیل است
- شمارهٔ ۵ — شب تا به سحر همیکنم زاریها / در شدت تنهایی و بیماریها
- شمارهٔ ۶ — غیر خوناب نیابند به جان و دل ما / گوییا عشق به خون کرد مخمر گل ما
- شمارهٔ ۵ - منهاج النجات — زهی از شمع رویت چشم مردم گشته نورانی / جهان را مردم چشم آمدی از عین انسانی
- شمارهٔ ۶ — هر کرا گفتی انیس و ساختی مأیوس طبع / از غمش صد داغ بر جان جفاکش بوده است
- شمارهٔ ۶ — جانم بدو لعل جانفزای تو فدا / روحم به نسیم عطرسای تو فدا
- شمارهٔ ۷ — مه من در شبستان چونکه نو شد جام می شبها / نماید از شفق می از حباب ریزه کوکبها
- شمارهٔ ۶ - نسیم الخلد — معلم عشق و پیر عقل شد طفل دبستانش / فلک دان بهر تأدیب وی اینک چرخ گردانش
- شمارهٔ ۷ — تتبع کردن فانی در اشعار / نه از دعوی و نی از خودنماییست
- شمارهٔ ۷ — تا شد به هوای عشق آن ماه لقا / اشکم دریا از جگر خون پالا
- شمارهٔ ۸ — به کشف حال دوران نیست جام جم هوس ما را / همان جامی که ساقی عکس رو افکند بس ما را
- شمارهٔ ۸ — ای فلان سوختی خلایق را / ملک را شدت تو ویران کرد
نظرات
هنوز نظری تأیید نشده.
{{ c.body }}